01 Ortodontiya
Reteynerlər: müalicənin ən çox ötürülən mərhələsi
Breket çıxarıldıqda müalicə bitmir. Dişləri yeni mövqedə saxlayan toxumalar hələ yenidən qurulmayıb — və məhz bu dövrdə residivlərin böyük hissəsi başlayır.
Dişlər niyə geri qayıtmağa meyllidir?
Diş hərəkət etdirildikdən sonra onu əhatə edən toxumalar dərhal yeni mövqeyə uyğunlaşmır:
- Parodontal liflər elastikdir və dişi köhnə mövqeyə çəkir; yenidən qurulması aylar tələb edir.
- Alveolyar sümük yenidənqurulmanı başa çatdırmalıdır.
- Dil, dodaq və yanaq əzələləri dişlərə daimi təzyiq göstərir.
- Fizioloji dəyişikliklər — yaş artdıqca dişlərdə mezial sürüşmə meyli ömür boyu davam edir.
Reteyner növləri
Sabit (yapışdırılan) reteyner
Nazik metal tel dişlərin daxili səthinə kompozitlə yapışdırılır. Adətən aşağı və/və ya üst ön dişlərdə istifadə olunur.
Üstünlüyü: pasiyentdən asılı deyil — həmişə yerindədir.
Diqqət: ətrafında diş daşı toplanır; xüsusi diş ipi (superfloss) və ya interdental fırça tələb olunur. Telin qopması vaxtında aşkarlanmalıdır.
Çıxarıla bilən reteyner
İki əsas tip: şəffaf kappa tipli və plastinka tipli.
Üstünlüyü: fırçalama rahatdır; çıxarıla bilir.
Diqqət: nəticə tam olaraq pasiyentin əməkdaşlığından asılıdır.
Bir çox halda hər ikisi birlikdə təyin olunur.
Nə qədər taxılmalıdır?
Bu, ən çox verilən və ən çox təhrif olunan sualdır.
2023-cü il Cochrane sistematik icmalı retensiya üsulları ilə bağlı orta və ya yüksək əminlikli sübutun mövcud olmadığını bildirir — yəni hansı reteyner tipinin və hansı taxma rejiminin digərindən üstün olduğunu qəti şəkildə söyləmək üçün kifayət qədər keyfiyyətli tədqiqat yoxdur.
Martin C et al. Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces. Cochrane, CD002283 (2023).Praktik nəticə: rejim fərdi seçilir və klinik hala, ilkin malokkluziyanın növünə və residiv riskinə görə müəyyənləşdirilir. Ümumi qəbul edilmiş yanaşma budur ki, stabilliyin uzunmüddətli saxlanması üçün retensiya uzun müddət, çox vaxt qeyri-müəyyən müddət ərzində (gecə rejimində) davam etdirilir.
Dr. Şəhla təcrübəsində reteynerin növü və gəzdirilmə dövrü hər pasiyent üçün fərdi seçilir.
Reteyner qaydaları
- Həkimin təyin etdiyi rejimə əməl edin. «Bir gecə keçirsəm nə olar» fikri residivin ən çox rast gəlinən başlanğıcıdır.
- Çıxarıla bilən reteyneri soyuq su ilə və yumşaq fırça ilə təmizləyin. Qaynar su onu deformasiya edir.
- Salfetdə deyil, qutusunda saxlayın — salfetə bükülmüş reteynerlərin böyük hissəsi zibil qutusunda tapılır.
- Reteyner sıxlaşıbsa və ya oturmursa — bu, dişlərin sürüşməyə başladığı siqnaldır. Zorla taxmayın, həkimə müraciət edin.
- Sabit reteyner qopubsa, gözləməyin — bir neçə həftə ərzində gözlə görünən dəyişiklik baş verə bilər.
- İldə ən azı bir dəfə reteyner nəzarətindən keçin.
Mənbələr
- Martin C et al. Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces. Cochrane Database of Systematic Reviews, CD002283 (2023).
Fərdi müalicə planı üçün konsultasiyaya yazılın
Müayinə heç bir öhdəlik yaratmır — nəticəsi ya «hazırda müalicə lazım deyil», ya da sizin üçün qurulmuş fərdi müalicə planı olur.